علوم قرآنی و حدیث

اسم خاص خدا در دین یهود "یَهُُوه" یعنی باشنده است. این نام بسیاراحترام دارد و بی جهت بر زبان آوردن آن به موجب فرمان دوم از ده فرمان[در سفرخروج/باب20/آیه7]که می گوید:«نام یهوه خدای خود را به باطل مبر،زیرا خداوند کسی را که اسم او را به باطل برد بی گناه نخواهد شمرد.» حرام محسوب می شود.

هنگام تلاوت تورات نام"یهوه"به"ادونای" به معنای سرور من تبدیل می شود.در سفر خروج،خدا خود را اینگونه به موسی معرفی می کند: "هستم آنکه هستم"

برخی صفات"یهوه"در مواردی از ده فرمان موسی بیان شده:

"فرمان1:من هستم،یهوه خدای تو ...تو را خدایان دیگر غیر از من نباشد.

فرمان2:صورتی تراشیده و هیچ تمثالی از آنچه بالا در آسمان است و از آنچه پائین در زمین است و از آنچه در آب زیر زمین است،برای خود مساز..."

بدیهی است که پیروان ادیان توحیدی نیز در مواردی از دین خود غافل می شوند و به گونه هایی از شـرک روی می آورند [مثل بیان جسمانیت خدا و نسبت دادن صفات انسانی به او] با این همه هیچ گاه،نظر محققان نسبت به اصل این ادیان تغییر نکرده است.

یهودیان قومی معتقد به خدای یگانه و یکتا پرست محسوب می شوند.همه پیامبران این قوم بر پرستش خـدای واحـد تأکید داشته و با شرک مبارزه می کرده اند.در تورات-سفر تثنیه باب6 آیات 4-5 نوشته شده:"4 ای اسرائیل بشنو،یَهُوه،خدای ما،یهوه واحد است.5 پس یهوه خدای خود را به تمامی جان و تمامی قوت خود محبت نما..."

همچنین محققان برآنند که وفاداری قوم یهود[عبرانیان] به«یهوه»مانع از آن شده که آنان برای مردم دیگر اقوام،حقّی در مورد پرستش خدایشان قائل شوند.و این درحالیست که انبیائی چون ارمیا، حزقیال و اشعیا همواره درستکاری نوع بشر را برای تحقق هدفی الهی در جهان مخاطب قرار می دهند و یَهُوه را خدای همه ملت ها می خوانند.

معمولاً در مسیحیت برای خدا واژه"پدر"استعمال می شود[که در اناجیل بیش از سیصد بار تکرار شده]و از نظر خودشان این واژه با همه سادگی اش،بسیار صمیمی،پر احساس و شخصی است.[مثل مواردی در:انجیل متی/باب 6/آیه9-انجیل لوقا/باب11/آیه2 و...]

تعالیم عیسی مسیح در مورد بخشندگی خدا با آنکه از طرفی در ادامه اعتقادات یهود قرار دارد اما از طرف دیگر چهره غضب آلود خدا را به چهره ای مهربان تغییر می دهد.

مسیحیان درعین اینکه به وحدانیت خدا معتقدند و او را خدای پدر می نامند عیسی را همان وجود جسمانی خدا معرفی می کنند که با مصلوب شدنش بر صلیب کفاره گناهان بشر شد و روح القدس را وجود فعال و توانای خدا که جامعه مسیحیت را هدایت می کند می دانند.

اندیشمندان مسیحی در طول نسل ها برای بیان راز خدای واحد در سه اُقـنوم[چهره] از مفاهیم و مکاتب فکری زمان خود استفاده کرده اند و همچنان بر این باورند که شناخت کامل تثلیث که به یگانگی خدا می انجامد رازیست الهی که انسان نمی تواند به آن نائل شود.[عقیده تثلیث و فِدا را بعداً بطور مفصل در عقاید مسیحیان بحث خواهیم کرد.]

در شورای نیقیه که در اوایل قرن چهارم میلادی با حضور حدوداً 300 اسقف تشکیل شد "الوهیت عیسی"همراه با "وحدانیت خدا"مورد تأیید قرار گرفت.

در بخشی از قطعنامه اینگونه نوشته شده:

"ما ایمان داریم به خدای واحد،پدر قادر مطلق،خالق همه چیزهای دیدنی و نا دیده،و به خداوند واحد،عیسی مسیح پسر خدا،مولود از پدر،فرزند یگانه او که از ذات پدر است..."

گرچه بسیاری از محققان اعتقاد مسیحیان به تثلیث را نشانه عدم یکتـا پرستی آنها می دانند اما از نظر یک مسیحی هرگز چند خدا وجود ندارد و او معتقد است که خـدای واحد را می پرستد.

اسم خاص خدا در اسلام "الله" است که به معنای "خداوند"یا"رب" است.

توحید و یکتاپرستی،بارزترین پیام مذهبی محمد،پیامبر اسلام است. الله در کلام خود از صیـغه جمع "ما"استفاده می کند،درست همان گونه که خدا در ابتدای تورات در سفر پیدایش/ باب اول/آیه26/سخن می گوید.

تعلیم اساسی قرآن بر یگانگی خدا بوده است [در سوره های آل عمران آیات 1،4،۱۸/سوره انعام آیات101،102/سوره اخلاص یاتوحید آیات4-1و...بر وحدانیت خدا تأکید شده]قرآن صفات برجسته ای از الله بیان می کند که مورد قبول یهودیان و مسیحیان است.[مثل:سوره انعام آیات99-96/سوره الرحمن آیات12-1/سوره النحل آیات72-67 و... همینطور توصیفات خاص آیه مشهور آیةالکرسی در سوره بقره آیه255]

آنچه اکنون می خوانید ترجمه اولین آیات سوره علق است :

"به نام خداوند بخشنده وبخشایشگر. بخوان به نام پروردگارت که هستی را آفرید1 آنکه انسان را از خون بسته آفرید2 بخوان که پروردگارت از همه بزرگوار تر است3 آنکه با قلم تعلیم داد4 وآنچه انسان نمیدانست به او آموخت5 آری انسان سرکشی می کند6 آنگاه که خود را بی نیاز می بیند7"

اقرار به یگانگی خدا در نیمه اول شهادتین اسلامی [اشهدان لااله الاالله:هیچ خدایی غیر از الله نیست] هم وجود دارد،البته در اسلام بیـان این گواهی باید همراه با درک معنوی و شناخت کافی همراه باشد.

هر سوره از قرآن با عبارت "بسم الله الرحمن الرحیم"آغاز می شود و مسلمانان هم هرگاه قصد آغاز کاری می کنند عبارت"بسم الله"را به کار می برند که به عقیده آنها اگر با صداقت بیان شود الطاف خداوندی و برکت در آن کار بیش از پیش متوجه آنها خواهد بود.